چون از گرفتن آن مأيوس شد بازگشته به موصل آمد و به تحصيل مال مشغول شد . ناصر الدّوله در مقام حيله و مكر درآمده قرار بر اين داد كه به هر نوعى كه باشد ابن مقله را از موصل بيرون كند . آخر الأمر ، رأى او بر آن قرار گرفت كه يكى از اصحاب خود را با ده هزار دينار به بغداد پيش پسر ابن مقله كه در بغداد به نيابت پدر مهّمات وزارت را تمشيت مىداد ، فرستاد و التماس آن كرد كه ابن مقله را از موصل به بغداد طلبد . پسر ابن مقله آن زر را گرفت و فى الحال به پدر خود نوشت كه : « مهمّات وزارت بىحضور تو بسيار مختل و پريشان است . اگر اندكى در اين باب تكاهل و تغافل ورزيده باشد يقين كه اين مهمّ را به ديگرى خواهند فرمود . مصلحت آن است كه در ساعت متوجّه دار الخلافه گردند . » چون ابن مقله مكتوب پسر خود را خواند على بن خلف و ماكرد ديلمى را به نيابت خود در موصل گذاشته خود فى الحال متوجّه بغداد گشت . ناصر الدّوله فرصت غنيمت دانسته با لشكرى عظيم متوجّه موصل گرديد و با ماكرد ديلمى جنگ كرد . اوّل بار ناصر الدّوله هزيمت يافته و ماكرد ديلمى مظفّر و منصور بازگشت ، امّا بار ديگر ناصر الدّوله لشكر بسيار جمع نموده متوجّه موصل گشت و ماكرد ديلمى را از آن ديار بيرون كرده باز بر آن ولايت استيلا يافت و عريضه‌اى به دار الخلافه فرستاده از گناهان خود عذرخواهى نموده مال مقرّرى قبول كرد . خليفه ، الرّاضى باللّه ، ملتمس او را اجابت نموده باز او به حكومت موصل قرار گرفت . و از جملهء وقايع اين سال آنكه قائم علوى لشكرى از افريقيه به جنگ فرستاد تا شهر جنوه را كه از مشاهير بلاد فرنگ بود ، فتح نموده غنايم بسيار به دست آوردند و از آنجا متوجّه به شهر فريسه گشته كشتيهاى ايشان را بسوختند و غنايم بسيار به دست آورده به افريقيه بازگشتند . و در اين سال ، ابو طاهر قرمطى حجّاج را مانع آمده نگذاشت كه هيچ احدى از عراق عرب در اين سال به حجّ رود . و در اين سال خليفه ، الرّاضى باللّه ، پسر خود ، ابو جعفر ، را وليعهد خود گردانيده و از مردم بيعت او گرفته مكتوبات به اطراف و جوانب ولايات فرستاد « 1 » . و در شب دوازدهم ذيقعدهء اين سال ، چنانچه در تاريخ ابن أثير و ابن كثير مسطور است ، از اوّل شب تا آخر ستاره‌ها مىريخت و مردم از مشاهدهء آن حال بسيار متعجّب و هراسان شدند « 2 » . و در اين سال ، ركن الدّوله ، پسر بويه ، با لشكرى عظيم متوجّه اصفهان گشت و وشمگير ، برادر مرداويج ، را از شهر بيرون كرده اصفهان ، همدان ، قم ، كاشان ، كرج « 3 » ، و رى را متصرّف شد . و در آخر شهر جمادى الآخر اين سال لشكريان بغداد به اتّفاق

--> ( 1 ) . ولى ابن أثير مىنويسد كه : « كشور را به دو ناحيهء مغرب و مشرق تقسيم كرد و هر دو ناحيه را به يكى از دو فرزند خود ابو جعفر و ابو الفضل سپرد و به تمام شهرها اعلاميه فرستاد . » ؛ - الكامل ، ج 14 ، ص 36 . ( 2 ) . اين واقعه مصادف با حملهء قرمطيها به بغداد بود ؛ - منبع پيشين . ( 3 ) . مقصود كرج ابو دلف واقع در نزديكى اراك است .